Mae’r Ystafell Haearn ym mhentref Eglwysfach yng ngogledd Ceredigion, ar gefnffordd yr A487; mae’r tu allan i’r adeilad wedi cael ei wneud o haearn rhychiog ac y mae’n adeilad cofrestredig Gradd 2 dan gynllun CADW. Bu’r adeilad, sy’n eiddo i Fwrdd Cyllid Esgobaeth Tyddewi, yn neuadd eglwys ar un adeg, ond yr oedd wedi dadfeilio ac roedd angen ei adnewyddu.  Cyn y gellid bwrw ymlaen gyda’r gwaith atgyweirio, roedd yn rhaid  i nifer o aelodau’r gymuned sefydlu cwmni preifat cyfyngedig a’i gofrestru fel elusen – The Iron Room (Eglwysfach) Ltd.  Ym mis Mai 2012, rhoddodd Bwrdd Esgobaeth Tyddewi les atgyweirio llawn am 25 mlynedd i The Iron Room (Eglwysfach) Ltd am rent rhad.

Codwyd yr arian ar gyfer atgyweirio’r adeilad gan y gymuned a chafwyd arian o ffynonellau gwahanol, yn eu plith Rhaglen Cyfleusterau a Gweithgareddau Cymunedol (Llywodraeth Cymru), Cymdeithas Mudiadau Gwirfoddol Ceredigion, Cyngor Sir Ceredigion, yn ogystal ag ymddiriedolaethau a chyfranwyr preifat.  Gwnaed y gwaith atgyweirio, gyda’r neuadd yn cael ei thrawsnewid ac iddi anecs newydd ar yr ochr orllewinol, toiledau ar gyfer yr anabl a goleuadau newydd.  Cafodd y llwyfan Fictoraidd ei adfer, diweddarwyd y gegin a gosodwyd llawr newydd a sinema/darlithfa yn ogystal â ffenestri newydd ac insiwleiddio, sy’n gwneud yr adeilad yn llawer cynhesach. Cwblhawyd y gwaith adeiladu gan gwmni adeiladu lleol – West Wales Restoration – a rhoddwyd cymorth proffesiynol gan Catalina Architecture Ltd.  Cliriodd Carillion Engineering Ltd y safle fel rhan o’i wasanaeth gwirfoddol i’r gymuned. 

Ar ôl adnewyddu’r rhan fwyaf o’r adeilad, sylweddolodd y gymuned nad oedd unrhyw gynlluniau wedi cael eu gwneud ar gyfer y tu allan a’r ardd.  Roedd y tir o gwmpas yn serth iawn ac yn greigiog ac nid oedd llawer o blanhigion ar y safle, felly roedd y gymuned yn awyddus i fynd ati i wella’r tir o gwmpas y Tŷ Haearn.  Gofynnodd The Iron Room Ltd i brosiect Cynnal y Cardi am gefnogaeth.  Mae’r Tŷ Haearn yn neuadd gymunedol ar gyfer tri phentref (Ffwrnais, Eglwysfach a Glandyfi) ac roedd hi’n bwysig bod y tir y tu allan i’r adeilad yn ddiogel ac yn ddeniadol fel y gall aelodau o’r gymuned o bob oed ei fwynhau.  Roedd hi’n bwysig gwella’r ardd er budd bywyd gwyllt hefyd gan fod y Tŷ Haearn wedi’i leoli yn ardal Biosffer Dyfi ac oherwydd ei fod yn agos iawn at Warchodfa Natur Ynys Hir, sydd o dan ofal y Gymdeithas Gwarchod Adar.  Gwnaed y gwaith drwy blannu nifer o flodau, coed a llwyni; gwnaed blychau ar gyfer ystlumod ac adar gan wirfoddolwyr lleol a’u gosod ar y safle.  Defnyddiwyd nawdd CYC er mwyn prynu ffens ar gyfer yr ardd er mwyn sicrhau bod ymwelwyr yn ddiogel, yn enwedig plant lleol.  Prynwyd mainc picnic wedi’i engrafu er mwyn annog y cyhoedd i wneud defnydd ychwanegol o’r ardd.  Rhoddodd gwirfoddolwyr lleol o’u hamser fel nawdd cyfatebol i’r prosiect; maent wedi cynllunio’r ardd a chyfrannu oriau o waith wrth baratoi’r safle a phlannu’r ardd.

 

Mae’r gwirfoddolwyr wedi gwneud llawer iawn o waith i’r prosiect dros y blynyddoedd ac mae hyn yn glod iddynt.  Roedd y cyfarfod cyhoeddus i lansio’r Tŷ Haearn (15fed Tachwedd 2012), a agorwyd yn swyddogol gan Esgob Tyddewi, yn llwyddiant mawr a daeth pobl o bob oed yno i ddangos eu cefnogaeth.  Bydd y gwaith ar yr ardd yn cael ei gwblhau erbyn diwedd mis Mawrth 2013.  Yn y cyfamser, mae’r safle’n cael ei ddefnyddio’n gyson gan nifer o wahanol grwpiau cymunedol o’r ardal.  Mae’r ymddiriedolwyr yn sicrhau bod pris hurio’r neuadd yn fforddiadwy i grwpiau lleol ac mae rhaglen fywiog wedi’i threfnu ar gyfer 2013.